Na een reis door Polen, Oostenrijk, Spanje en Italië was het zover: de expo, met foto’s en teksten van vrouwen met een migratieachtergrond uit vijf landen, gaf ons inzicht in de ervaringen van deze vrouwen en hoe zij gender empowerment definiëren.

Deze tentoonstelling kon je bezichtigen in het cultureel centrum De Studio in Antwerpen. Naast het internationale gedeelte hadden we ook een lokaal gedeelte vol werken van Belgische artiesten:

• Een theatervoorstelling van de groep OnBreekBaar
• Spoken word door artiest Farida Zaouad, alsook gedichten van het WOOM-project
• 3 workshops:
  · Storytelling – Nadia Babazia & Yasmin Fakhrou van het Red Star Line museum
  · Photovoicing – Kris Aerts van Kunlabora
  · Spoken word – Farida Zaouad en Jonas Van Mulder
• Mode-ontwerpen van styliste Sana Barghouti
• Een gedicht van dichter Yousra Benfquih
• Muziek door het Amsterdam Andalusisch Orkest, die ons onvergetelijke liedjes bracht van vrouwelijke iconen uit de Arabische muziek. Speciale dank aan Nour Wahedi, Qusai Naim en Modar Salama.

ReIncluGen is een Horizon Europe-project en staat voor Rethinking Inclusion and Gender Empowerment. Bijzonder is dat we hebben gewerkt met participatieve onderzoeksmethoden, zoals photovoicing. Dit wil zeggen dat de doelgroep (in dit geval vrouwen met een migratieachtergrond) niet enkel de subjecten van ons onderzoek vormden, maar ook effectief meedeed aan het onderzoek als volwaardige partners. Zij beslisten mee wat de output zou zijn, hoe het zou worden verwoord en gaven hun eigen invullingen in plaats van enkel die van de onderzoekers te volgen.

Intersectionaliteit en 'situatedness' staan centraal in dit onderzoek. We bekeken empowerment vanuit deze intersectionele bril, omdat de ervaringen van vrouwen met een migratieachtergrond anders zijn dan die van vrouwen zonder migratieachtergrond. Daarnaast zijn de ervaringen van mannen en vrouwen op sommige vlakken anders, ook al kunnen ze beiden een migratieverleden hebben. Vandaar dat we bij dit project naar de interactie van deze twee variabelen wilden kijken: gender en migratie. Situatedness verwijst ook naar de context waarin we leven en de invloeden van onze gesitueerde positie op onze ervaringen en kennis.

Deze voorbije jaren droeg Empact met plezier bij aan het academisch onderzoek, beleidsadvies, kunstontwikkeling, het uitdenken van goede praktijken, het organiseren van internationale meetings, enzovoort.

Een voorbeeld van een “good practice” is onze theatergroep OnBreekBaar, opgestart met onze lidvereniging Vrouwkracht, waarbij vrouwen gedurende meerdere weken les krijgen in acteren, regisseren en schrijven. Deze lessen werden gegeven door Aïsha Cissé, een actrice, theatercoach en regisseur die net als onze participanten ook een migratieachtergrond heeft. De keuze van de groep om een theaterstuk op te voeren lag volledig bij hen, aangezien voor ons het proces belangrijker is dan het eindproduct. Het zit zo dat theater, voor velen een onbekende wereld, middelen biedt om pijnlijke verhalen naar boven te brengen, vaak op een ludieke manier, die onze vrouwen toch met een publiek wilden delen. Bijgevolg hadden wij het plezier om de eerste voorstelling van OnBreekBaar te aanschouwen tijdens onze eindexhibitie op 23 oktober.

Ook onze creatieve- en naaiworkshops, begeleid door Sana Barghouti, droegen bij aan de expo. Iedereen naaide of verfde kleine stukjes die samen deel vormden van een lange cape, teken van vrouwelijke solidariteit — wat toch echt een soort superkracht is.

Op deze avond presenteerden wij ook Quwa, een online platform voor organisaties die zich inzetten voor inclusie en gender empowerment. Op dit platform kunnen organisaties netwerken, elkaar inspireren en met elkaar contact opnemen, over de landsgrenzen heen. Wie graag wil deelnemen aan de app, kan zowel Kunlabora (kris.aerts@kunlabora.be) als Empact contacteren.

Binnen het ReIncluGen-project nam Empact de leiding over het ontwikkelen van de internationale expo, in de vorm van het reizende fotopaneel, alsook de publicatie van het ReIncluGen-fotoboek.

Dit fotoboek, genaamd “Whispering Truths in Many Ways and Places”, is een verwijzing naar een citaat van een van de Belgische participanten, Rania. Zij definieert empowerment als “iets dat diens waarheid op verschillende manieren fluistert, op verschillende plekken. Zonder deze veelzijdigheid zou de vertaling slechts een echo zijn, verloren in de stilte van uniformiteit.”

De reden waarom dit citaat de opzet van het boek zo mooi weergeeft, is omdat het benadrukt dat er verschillende invullingen zijn van empowerment. Ieders ervaring geeft hier een andere kleur aan. Als we niet naar deze verschillende naratieven zouden luisteren, zou de werkelijke betekenis ervan verloren gaan: te eng om herkenbaar te zijn voor iedereen.

Dit fotoboek bundelt foto-essays van vrouwen uit de vijf verschillende landen. Via de photovoicing-methode selecteerden zij foto’s waarmee ze hun eigen inzichten deelden met onze onderzoekers, een voorbeeld van participatief onderzoek. Hierdoor krijgen we gemeenschappelijke thema’s te lezen, maar ook significante verschillen, die ons een beter inzicht geven in empowerment.

Het boek werd in het voorjaar van 2025 gepubliceerd door Owl Press, met een prachtig openingsgedicht van Yousra Benfquih, dat de verhalen van de vrouwen mooi samenvat. Het boek is fysiek beschikbaar op de website en binnenkort ook open access (gratis online).

Wie graag meer info wil over de publicaties binnen dit project, kan altijd contact opnemen met een van onze collega’s.

Een grote dank aan iedereen die aanwezig was, ondanks de regen. De warmte en betrokkenheid in de zaal maakten deze avond onvergetelijk.

Wilt u graag meer info over het project? Neem dan gerust contact op met ons secretariaat via secretariaat@empact-vzw.be of met onze project- en beleidsmedewerker havva.akcaoglu@empact-vzw.be.

Fotograaf: Nisran Azouagh

This project has received funding from the European Union’s Horizon Europe Research & Innovative Action under Grant Agreement No. 101093987.